محمود دولت آبادی


جست و جو

 

مشاهده بیوگرافی بیوگرافی مترجم محمود دولت آبادی

بیوگرافی محمود دولت آبادی

محمود دولت‌ آبادی نویسنده، نمایش‌نامه نویس و فیلم‌نامه‌نویس ایرانی است که در تاریخ 10 مرداد 1319 متولد شد.رمان بلند کلیدر از آثار مشهور اوست
بیوگرافی محمود دولت آبادی
محمود دولت‌ آبادی نویسنده، نمایش‌نامه نویس و فیلم‌نامه‌نویس اهل ایران است که در تاریخ 10 مرداد 1319 در دولت‌آباد سبزوار متولد شد. وی نخستین پسر و چهارمین فرزند یک خانواده تهى‌دست است. البته فرزندان این خانواده ، متعلق به 2 همسر پدرش بودند.

ازدواج
محمود دولت آبادی و همسرش ، مهرآذر ماهر ، صاحب 3 فرزند به نام های سیاوش، فرهاد و سارا هستند.

کار و تحصیلات
وی از اوان نوجوانی کار کرده است، ناملایمات و دشواری‌های بسیاری را گذرانده، اما گویی ادبیات معجون مشکلاتش بوده است، چرا که در اوج تالمات روحی (مرگ پدر و برادر) ، در اوج نداشتن و فقر، حتی در دو سالی که زندانی بود، به گفته خودش: "به نوشتن و ادبیات می اندیشید”.

دوران کودکی دولت آبادی مصادف است با زمان جنگ جهانی دوم که فقر و ناخوشی و به دنبال آن ، اقتدار روس‌ها بر ایران را به همراه داشت. در فقر آن سال‎ها محمود از مدرسه رفتن بازماند و به کار پرداخت؛ از کار روى زمین و چوپانى گرفته تا پادویى کفاشى، صاف کردن میخ‎هاى کج و بعد وردستى پدر و برادرها در کارگاه تخت گیوه‎کشى. مدتى هم شاگرد دوچرخه سازى شد. بعد در یک کارخانه پنبه پاک‎کنى کار کرد تا به کار در سلمانى رسید که تا سالیان دراز، در مواقع اضطرار ممر معاشش شد.

محمود ، در اوان نوجوانی بیمار شد و برای‌ معالجه به مشهد رفت و پس از آن به همراه پدر و مادرش عازم عتبات عالیات گردید. او پس از بازگشت، به صورت موقت در تهران اقامت گزید و مدت یک سال در تهران ماند و در طی ایام اقامت در تهران فعالیت‎های گوناگون، از جمله کار در چاپخانه و حروف‌چینی را تجربه کرد. یک سال بعد دوباره به سبزوار بازگشت و در سال 1337 با هدف‌ استخدام درارتش و ورود به آموزشگاه گروهبانی‌ عازم مشهد شد.

رمان مشهور کلیدر
آثار محمود دولت‌آبادی نمونه‌های بارزی از گرایش ادبیات متعهد به کم‌کردن شکاف موجود بین ادراک‌های گوناگون از مفهوم انقلاب است. داستان‌های کوتاه و رمان‌های او اوضاع و احوال طبقات ستمدیده، به‌ویژه دهقانان و کارگران روستایی را به تصویر می‌کشد. شخصیت‌هایی که او می‌آفریند، فارغ از گرایش‌های مذهبی‌شان، قربانی شرایط اجتماعی جامعه هستند. ویژگی‌های طبقاتی تمامی شخصیت‌های او مطابق با مدل‌های مارکسیستی از جامعه طبقاتی و ماتریالیسم تاریخی می‌باشند.

او نخبگان و بورژوازی‌ها، دهقانان، پرولتاریا، و روشنفکران را مطابق با تعاریف کلاسیک و متعارفشان نمایش می‌دهد و اما در این امر به‌اندازه کافی واقع‌گرایانه عمل می‌کند تا اگر نیاز بود شخصیت‌های معینی را مذهبی جلوه دهد. به عقیده تلطف، کلیدر که زندگی و مبارزه طبقاتی در خراسان را به تصویر می‌کشد، نمونه اعلای نگرش دولت‌آبادی به ادبیات متعهد است. در کلیدر دهقانان، خرده‌بورژوازی‌های شهری، و روشنفکران، چه مسلمان چه نامسلمان، در مبارزه علیه اربابان و سرمایه‌داران و نیروهای ستمگر حامی آنان با یکدیگر متحد می‌شوند. دولت‌آبادی تمامی این شخصیت‌ها را مطابق با طبقه اجتماعی‌شان و جایگاهشان در رابطه با مسایل سیاسی اجتماعی ترسیم می‌کند.

آثار محمود دولت آبادی
ته شب ، داستان کوتاه (1341)
سفر ، داستان بلند (1347)
آوسنه بابا سبحان ، داستان بلند (1347)
لایه‌های بیابانی ، مجموعه داستان (1347)
تنگنا ، نمایش‌نامه (1349)  
گاواربان ، داستان بلند (1350)
هجرت سلیمان ، داستان کوتاه (1351)
باشبیرو ، داستان بلند (1351)    
عقیل، عقیل ، داستان بلند (1351)
از خم چنبر ، داستان بلند (1356)
دیدار بلوچ ، سفرنامه (1356)
کلیدر ، رمان (1357)
جای خالی سلوچ ، رمان (1358)
ققنوس ، نمایش‌نامه (1361)
آهوی بخت من گزل ، داستان کوتاه (1368)
کارنامه سپنج ، مجموعه داستان (1368)  
ما نیز مردمی هستیم ، گفتگو (مصاحبه) (1368)
روزگار سپری‌شده مردم سالخورده ، رمان (1369)
اتوبوس ، فیلم‌نامه (1372) 
سلوک ، رمان (1382)
قطره محال اندیش ، مجموعه مقالات و سخنرانی‌ها (1383)
روز و شب یوسف ، داستان بلند (1383)
گلدسته‌ها و سایه‌ها (1384)
زوال کلنل ، رمان (1388)
نون نوشتن ، مجموعه یادداشت‌های شخصی (1388)
میم و آن دیگران ، مجموعه یادداشت درباره دیگران (1391)    
تا سر زلف عروسان سخن ، گزیده‌ای از شاهکارهای نثر کلاسیک فارسی (1394)
بنی‌آدم ، داستانی (1394)
این گفت و  سخن‌ها گفتگو (1396)

تجربه بازیگری
در سال‌های دهه 40 ، محمود دولت آبادی با تیاتر آشنا می‌شود و به مدت 1 سال ، در این رشته تحصیل می‌کند و رتبه اول را در آن کسب می‌کند. پس از پایان تحصیلات 1 ساله‌اش در این رشته در چندین تیاتر و فیلم ایفای نقش می‌کند.

سوابق بازیگری محمود دولت آبادی عبارتند از:
« شب‌‏های سفید » داستایوسکی
« قرعه برای مرگ » واهه کاچا
« اینس مندو » تانیا
« نگاهی از پل »  آرتور میلر
«شهر طلایی» نوشته عباس جوانمرد
«قصه طلسم و حریر و ماهیگیر» نوشته علی حاتمی
«ضیافت و عروسکها» نوشته بهرام بیضایی
سه نمایشنامه پیوسته «مرگ در پاییز» نوشته اکبر رادی
«تامارزوها» نوشته نصرت نویدی
«راشومون» که کارگردانی آن را بعدها خود به عهده گرفت.
«حادثه درویشی» نوشته آرتور میلر با کارگردانی ناصر رحمانی نژاد
«چهره‌های سیمون ماشار» اثر برشت با کارگردانی مشترک محسن یلفانی و سعید سلطان پور.
«در اعماق» اثر ماکسیم به کارگردانی مهین اسکویی،
نقش کوتاهی در فیلم « گاو » داریوش مهرجویی


جوایز و افتخارات
نشان شوالیه هنر و ادب فرانسه 2014
برنده جایزه ادبی یان میخالسکی سوییس 2013
ترجمه انگلیسی رمان کُلنل، با ترجمه تام پتردیل، نامزد جایزه بهترین کتاب ترجمه در آمریکا 2013
برنده جایزه ادبی هوشنگ گلشیری برای یک عمر فعالیت 2012
نامزد دریافت جایزه مَن بوکر آسیا در جشنواره کتاب سنگاپور 2011
نامزد دریافت جایزه ادبی آسیایی، برای رمان زوال کلنل 2011
دریافت جایزه ادبیات بین‌المللی خانهٔ فرهنگهای جهان برلین 2009
برنده جایزه ادبی واو 1390
دریافت جایزه یک عمر فعالیت فرهنگی، بدر نخستین دوره جایزه ادبی یلدا به همت انتشارات کاروان و انتشارات اندیشه سازان 1382
برنده لوح زرین بیست سال داستان‌نویسی بر کلیه آثار، به همراه امین فقیری 1376


1 آخر